Đọc lại một bài mình viết vài năm trước, đôi khi bạn muốn hỏi: “Ai mà tự tin nói thế nhỉ?” Nhìn tên tác giả mới biết: chính mình. Bằng chứng vẫn nằm đó, không chối được.
Nếu có hàng trăm, hàng nghìn bài viết như vậy, ta có thể hỏi AI: “Ngày trước mình nghĩ gì về chuyện đổi việc?” Có thể, miễn là AI thực sự tìm được bài và cho thấy căn cứ. Nhưng đó không phải bản sao trí óc của bạn.
Điều đáng giữ là lý do phía sau
“Tôi muốn nghỉ việc” chỉ là kết luận. “Tôi muốn có thời gian cho bản thân sau giờ làm” mới cho biết điều gì quan trọng khi ấy. Thêm thời điểm và hoàn cảnh sẽ giúp bạn nhìn thấy cách mình thay đổi.
Nghiên cứu về việc dùng giấy ghi chú, lịch và lời nhắc cho thấy công cụ bên ngoài có thể giảm gánh nặng phải nhớ. Nó không chứng minh rằng bài viết có thể cất giữ con người.
Tìm tài liệu rồi mới để AI trả lời
Hãy đặt câu hỏi, tìm những bài liên quan, sau đó yêu cầu AI trình bày câu trả lời kèm trích dẫn và ngày viết. Nếu quan điểm đã thay đổi, hãy để nó đặt hai thời điểm cạnh nhau.
Khi không có bài nào phù hợp, câu trả lời đúng là “chưa tìm thấy”. Một lời nhận xét kiểu “bạn luôn là người như thế” mà không có nguồn chỉ là phỏng đoán được nói bằng giọng rất chắc chắn.
Không phải Trường Sinh Linh Giá trong Harry Potter
Cuốn nhật ký của Tom Riddle khiến quá khứ như có thể trò chuyện. AI đưa bài cũ ra cũng tạo cảm giác tương tự, nhưng không có linh hồn nào nằm trong thư mục và AI chẳng biết chắc ngày mai bạn chọn gì.
Bạn hoàn toàn có thể phản biện chính mình: “Hồi đó tôi nghĩ vậy, còn bây giờ thì khác.” Hãy giữ lịch sử sửa đổi, kiểm tra lại thông tin cũ và đừng đưa dữ liệu riêng tư lên mạng chỉ vì muốn tiện tìm kiếm.
Một nghìn bài blog không đem lại sự bất tử. Chúng chỉ cho ta một thư viện để hỏi quá khứ, rồi tự quyết định ở hiện tại.
Tài liệu tham khảo (3)
- Risko & Gilbert (2016), Cognitive Offloading: https://doi.org/10.1016/j.tics.2016.07.002
- Clark & Chalmers (1998), The Extended Mind: https://doi.org/10.1093/analys/58.1.7
- Lewis et al. (2020), Retrieval-Augmented Generation: https://arxiv.org/abs/2005.11401
