Meme "mèo cam chỉ có một tế bào não" xuất hiện khắp nơi, vậy có thật không? Không đâu. Bài này kể trò đùa ấy bắt nguồn từ đâu, các nghiên cứu về mèo cam thật ra đã xem xét điều gì, và con mèo vũ trụ nổi tiếng có phải mèo cam không.
0. Trả lời nhanh: màu lông không phải bài test IQ
Chưa có nghiên cứu nào chứng minh mèo cam (kể cả mèo cam trắng) kém thông minh hơn mèo màu khác. Có nghiên cứu về màu lông và tính cách, nhưng chưa ai xếp hạng trí thông minh của mèo theo màu lông.
Chuyện mèo cam dùng chung một tế bào não chỉ là trò đùa trên mạng, không phải sự thật về não mèo. Mèo được tha bổng. Còn đống video của chúng thì tính sau.
1. Luật sư đi tìm bằng chứng gỡ tội, về nhà ôm cả thùng cảnh khó đỡ
Một bài đăng tiếng Hàn ngày 4 tháng 10 năm 2026 đùa rằng có người gom meme để phản bác định kiến mèo cam ngu, nhưng càng gom càng thấy toàn thứ như đang xác nhận định kiến đó[1].
Giống luật sư ra ngoài tìm chứng cứ vô tội rồi quay về với cả thùng video thân chủ làm trò. Chỗ đó mới buồn cười. Nhưng video chọn ra để gây cười thì không nói lên được mọi chú mèo cam làm được gì.
2. Meme "cả thế giới dùng chung một tế bào não" từ đâu ra?
Theo meme, tất cả mèo cam trên thế giới thay phiên nhau dùng một tế bào não duy nhất. Hôm nay con nào đến lượt thì con đó mới suy nghĩ được, mấy con còn lại cứ tùy cơ ứng biến.
Theo Know Your Meme, những bài đăng trêu hành vi lạ của mèo cam lan truyền từ khoảng năm 2019, năm 2020 có cộng đồng xoay quanh chuyện dùng chung tế bào não, và năm 2022 diễn đàn riêng cùng video ngắn đẩy meme đi xa hơn nhiều[2]. Đây là chuyện bịa vui của hội sen, không phải nghiên cứu về não.
3. Sao càng tìm, "bằng chứng ngốc" càng nhiều?
Nếu quay một trăm khoảnh khắc bình thường rồi chỉ chọn ba cảnh lầy nhất, con mèo nào cũng thành chúa vụng về. Và khi đã tin mèo cam hay làm trò, ta nhớ rõ những clip hợp với suy nghĩ đó còn clip bình thường thì lướt qua.
Người ta cũng chia sẻ clip hài nhiều hơn clip mèo ngủ yên. Chọn clip hài, chia sẻ, rồi tìm thêm. Định đo trí thông minh của mèo, cuối cùng lại lập ra nhà máy sản xuất video khó đỡ.
4. Khảo sát 211 người nuôi mèo cho kết quả gì?
Năm 2022, một nghiên cứu hỏi 211 người nuôi mèo ở Mexico. Mèo cam được điểm trung bình cao nhất về độ thân thiện, điềm tĩnh và dễ huấn luyện[3].
Nhưng không có nghĩa là thiên tài. Khác biệt giữa các màu lông không đủ rõ để loại trừ yếu tố ngẫu nhiên, và đó là ý kiến của người nuôi về tính cách, không phải bài thi trí thông minh cho mèo. Vì vậy không thể nói mèo cam thông minh hay ngốc.
5. Các nghiên cứu khác cũng nói về "ấn tượng" và "hành vi", không phải trí thông minh
Nghiên cứu năm 2012 tìm hiểu người ta hình dung tính cách mèo thế nào theo màu lông, và mèo cam gắn với ấn tượng thân thiện[4]. Đó là ấn tượng của con người.
Nghiên cứu năm 2016 dùng câu trả lời của 1.274 người nuôi để xem hành vi hung hăng. Một vài kiểu màu lông có khác biệt, nhưng ở một số tình huống khá nhỏ[5]. Thân thiện, nóng tính và biết giải quyết vấn đề là ba chuyện khác nhau.
6. Phát hiện năm 2025 giải thích màu lông, không phải bộ não
Nghiên cứu năm 2025 cho thấy một thay đổi thông tin di truyền trên nhiễm sắc thể liên quan đến giới tính tác động thế nào lên tế bào tạo sắc tố lông[6].
Điều này giúp giải thích vì sao mèo cam thường là mèo đực. Mèo cái cũng có, và có mèo cam kèm mảng lông trắng. Biết vì sao lông màu cam không có nghĩa là biết mèo thông minh đến đâu. Giả thuyết một tế bào não chưa hề được khoa học đóng dấu.
7. Mèo cam vằn và mèo cam trắng, cả hai đều là "mèo cam"?
Mèo cam vằn có sọc trên bộ lông màu cam, còn mèo cam trắng có cả vùng cam lẫn vùng trắng. Khi dân mạng nói "mèo cam", thường gộp cả hai.
Màu lông, sọc vằn và mảng trắng không phải cùng một cách phân loại. Nghe nói cả hội chỉ có một tế bào não, vậy mà điều kiện vào hội lại rắc rối ghê.
8. Mèo vũ trụ cũng là mèo cam à?
Con mèo mắt tròn xoe trước nền thiên hà: vài phiên bản nổi tiếng đúng là mèo cam trắng. Ít nhất từ tháng 6 năm 2014 đã có ảnh kiểu này trên mạng[7].
Nhưng "mèo vũ trụ" không chỉ một con mèo cụ thể hay một ảnh gốc duy nhất. Cũng có ảnh ghép dùng mèo màu khác.
Một tế bào não mà phải xử lý cả thiên hà. Làm trò đùa cho gương mặt đơ như treo máy thì quá hợp, nhưng một bức ảnh không đo được trí thông minh.
9. Muốn biết mèo nhà mình thông minh đến đâu thì sao?
Hãy quan sát từng con: có nhớ trò chơi không, tìm được đồ giấu không, có thích nghi được khi có thay đổi không. Đừng đánh giá theo màu lông.
Mèo cũng có thể biết làm mà không muốn làm, vì buồn ngủ, sợ hoặc không hứng thú. Đừng kết luận chỉ vì một lần hỏng, và đừng bao giờ dọa hay đặt mèo vào nguy hiểm để quay clip hài.
10. Phán quyết cuối: chưa đủ bằng chứng nói ngốc, đủ bằng chứng nói hài
Không có nghiên cứu nào cho thấy mèo cam kém thông minh, và phát hiện di truyền về màu lông không nói gì về bộ não. Video khó đỡ nhiều vì chúng ta thích chọn và chia sẻ cảnh hài nhất.
Mèo cam được tha bổng, nhưng bồi thẩm đoàn vẫn cười trước đống video của bên bào chữa.
Chỉ có mèo vũ trụ là vẫn đang chờ tải xong cả thiên hà.
Tài liệu tham khảo (7)
- [1] 2026-10-04 Korean-language orange-cat joke (X)
- [2] Know Your Meme, Orange Cat Behavior (history of the meme)
- [3] González-Ramírez & Landero-Hernández (2022), Animals 12(8), 1030; DOI 10.3390/ani12081030
- [4] Delgado, Munera & Reevy (2012), Human Perceptions of Coat Color as an Indicator of Domestic Cat Personality; DOI 10.2752/175303712X13479798785779
- [5] Stelow, Bain & Kass (2016), The Relationship Between Coat Color and Aggressive Behaviors in the Domestic Cat; DOI 10.1080/10888705.2015.1081820
- [6] Toh et al. (2025), Current Biology, A deletion at the X-linked ARHGAP36 gene locus is associated with the orange coloration of tortoiseshell and calico cats; DOI 10.1016/j.cub.2025.03.075
- [7] LeLoMBriK, Chat de l'espace (June 23, 2014): orange-and-white space cat example, not verified meme origin
